Berlijnse buurten (2) - Weißensee

 

Weißensee. Huh. Daar is toch de alternatieve Elfstedentocht? Inderdaad. Maar dan in Oostenrijk. De Weißer See in Berlijn is meer een zomerbestemming, en dan hoofdzakelijk voor de Berlijners zelf. Op warme dagen is het dringen geblazen op de schaduwrijke oeverpromenade en op de grasveldjes aan de waterkant. Voor wie de voorkeur geeft aan zand is er het Strandbad Weissensee. Allemaal op slechts twintig minuten fietsen van Alexanderplatz.

 

Nuchter stadsdorp

De verder vrij ongerepte wijk Weißensee in voormalig Oost-Berlijn was oorspronkelijk een dorp en hoewel het al een eeuw deel uitmaakt van Berlijn, is het dorpskarakter nooit helemaal verloren gegaan. Naar Berlijnse maatstaven zijn de huizen kleiner en de straten stiller en groener.

De laatste jaren is de wijk populair geworden onder jonge gezinnen. Mijn gezin en ik wonen er ook pas twee jaar (hiervoor woonden we jaren in Wedding en Prenzlauer Berg), in een wooncomplex dat heel toepasselijk in Hollandse stijl gebouwd is. Uit cijfers blijkt dat onder mijn buurtgenoten inmiddels evenveel import-Berlijners als oorspronkelijke bewoners zijn.

 

Toch zijn het voor mijn gevoel de soms wat knorrige oer-Berlijners die nog steeds de boventoon voeren: de vele kleine middenstanders aan de Berliner Allee, de inderdaad niet al te fraaie winkelstraat van de wijk, en de ambachtslieden en kunstenaars die zich in de oude industriegebouwen hebben genesteld. Zij zijn het die Weißensee zijn authentieke, nuchtere karakter geven.

 

Joodse begraafplaats

Ondanks dat de meeste toeristen de wijk links laten liggen, is er een hoop te zien en te ontdekken. De grootste publiekstrekker, al klinkt dat misschien wat vreemd, is de joodse begraafplaats. De verwilderde oase die al sinds 1880 bestaat heeft op wonderlijke wijze de verschrikkingen van de twintigste eeuw overleefd. Tijdens de nazi-periode bleef de begraafplaats tot het einde toe onder joods bestuur. Enkele joden hielden zich zelfs voor de Gestapo tussen de grafstenen en mausoleums schuil.

 

 

Klein-Hollywood

De meeste mensen kennen Weißensee als de ietwat dromerige buurt die het nu is. Het is daarom des te verbazender dat dit stukje aarde in de jaren twintig het middelpunt van de Duitse filmindustrie was. Hier in 'klein Hollywood' werd de allereerste horrorfilm opgenomen: 'Das Cabinet des Dr. Caligari' en Marlene Dietrich startte er, nog in het tijdperk van de stomme film, haar carrière op het witte doek. Naast filmstudio's barstte het er ook van de bioscopen. De laatst overgeblevenen zijn Kino Toni en Stummfilmkino Deplhi. Uit dezelfde periode stammen ook de modernistische gebouwen van Bruno Taut aan de Trierer Straße en de Buschallee. Sinds 2008 staan een aantal van de door hem ontworpen woningbouwcomplexen op de werelderfgoedlijst van UNESCO.

 

Weissensee de serie

Meer recentelijk heeft de televisieserie Weissensee over de verwikkelingen van twee gezinnen in de DDR de buurt weer wat beroemder gemaakt (in Nederland op Netflix te zien). Veel scènes zijn opgenomen op locaties in de wijk, zoals café Milchhäuschen met terras aan het water. Of het hier vroeger daadwerkelijk wemelde van de Stasi-officieren, zoals in de serie wordt gesuggereerd, is weer een ander verhaal...

 

Zo blijkt dat Weißensee meer te vertellen heeft dan menigeen denkt. Tot slot nog wat culinaire tips, mocht je deze kant op komen: Voor een heerlijke, betaalbare lunch strijk je neer bij Babuschka. Voor een smaakvol diner is Parkstern de plek.

 

Niels