Berlijnse buurten (2) - Weißensee

 

Weißensee. Huh. Daar is toch de alternatieve Elfstedentocht? Inderdaad. Maar dan in Oostenrijk. De Weißer See in Berlijn is meer een zomerbestemming, en dan hoofdzakelijk voor de Berlijners zelf. Op warme dagen is het dringen geblazen op de schaduwrijke oeverpromenade en de grasveldjes aan de waterkant. Voor wie de voorkeur geeft aan zand is er het Strandbad Weissensee. Allemaal op slechts twintig minuten fietsen van Alexanderplatz.

 

Nuchter stadsdorp

De verder vrij ongerepte wijk Weißensee in voormalig Oost-Berlijn was oorspronkelijk een dorp en hoewel het al ruim een eeuw deel uitmaakt van Berlijn, is het dorpskarakter nooit helemaal verloren gegaan. Naar Berlijnse maatstaven zijn de huizen kleiner en de straten stiller en groener.

De laatste jaren is de wijk populair geworden onder jonge gezinnen. Mijn gezin en ik wonen er ook pas twee jaar (daarvoor woonden we jaren in Prenzlauer Berg en Wedding), in een wooncomplex dat toepasselijkerwijs in Hollandse stijl gebouwd is. Uit cijfers blijkt dat onder mijn buurtgenoten inmiddels evenveel import-Berlijners als oorspronkelijke bewoners zijn.

 

Toch zijn het voor mijn gevoel nog steeds de soms wat knorrige oer-Berlijners die de boventoon voeren: de vele kleine middenstanders aan de Berliner Allee, de toegegeven niet al te fraaie winkelstraat van de wijk, en de ambachtslieden en kunstenaars die zich in de oude industriegebouwen en hofjes hebben genesteld. Zij zijn het die Weißensee zijn authentieke, nuchtere karakter geven.

 

Joodse begraafplaats

Ondanks dat de meeste toeristen de wijk links laten liggen, is er een hoop te zien en te ontdekken. De grootste publiekstrekker, al klinkt dat misschien wat vreemd, is de joodse begraafplaats. De verwilderde oase die al sinds 1880 bestaat heeft op wonderlijke wijze de verschrikkingen van de twintigste eeuw overleefd. Tijdens de nazi-periode bleef de begraafplaats tot het einde toe onder joods bestuur. Enkele joden hielden zich zelfs voor de Gestapo tussen de grafstenen en mausoleums schuil.

 

 

Klein-Hollywood

De meeste mensen kennen Weißensee als de ietwat dromerige wijk die het nu is. Verbazingwekkend is dan ook dat dit stukje aarde in de jaren twintig het centrum van de Duitse filmindustrie was. Hier in 'Klein Hollywood' werd de allereerste horrorfilm opgenomen: 'Das Cabinet des Dr. Caligari' en Marlene Dietrich startte er, nog in het tijdperk van de stomme film, haar carrière op het grote scherm. Naast filmstudio's barstte het er ook van de bioscopen. De laatst overgeblevenen zijn Kino Toni en Stummfilmkino Deplhi. Uit dezelfde periode stammen ook de modernistische gebouwen van Bruno Taut aan de Trierer Straße en de Buschallee.

 

Weissensee de serie

Meer recent heeft de televisieserie Weissensee over de verwikkelingen van twee gezinnen in de DDR de buurt weer wat beroemder gemaakt (in Nederland op Netflix te zien). Veel scènes zijn opgenomen op locaties in de wijk, maar of het hier vroeger daadwerkelijk wemelde van de Stasi-officieren, zoals in de serie wordt gesuggereerd, is een ander verhaal...

 

Zo blijkt dat Weißensee een hoop te bieden heeft. Stadse flair met dorpse charme en ook nog een beetje natuur. Dat slechts een handjevol mensen buiten Weißensee dit weet, is waarschijnlijk te wijten aan het hardnekkige gerucht dat de buurt erg afgelegen ligt, of zoals de Berliner zegt jottwede (janz weit draußen). Maar goed, zo is Weißensee vooralsnog hooguit een Geheimtipp.

Tot slot nog wat culinaire tips, mocht je deze kant op komen: Voor een heerlijke, betaalbare lunch strijk je neer bij Babuschka. Voor een smaakvol diner is Parkstern de plek.

 

Niels