Je vindt me op bijna elke straathoek in Berlijn en jaarlijks vliegen er miljoenen over de toonbank. Juist: de curryworst. Deze pittige snack werd in 1949 in Berlijn uitgevonden en groeide uit tot een van de bekendste symbolen van de stad.
De uitvinding van de curryworst
Volgens de overlevering ontstond de curryworst bij toeval. Op 4 september 1949 stond de 36-jarige Herta Heuwer, afkomstig uit het Oost-Pruisische Königsberg (het huidige Kaliningrad), in haar snackbar in het naoorlogse West-Berlijn te experimenteren. Ze mengde tomatenpuree met Worcestershiresaus en currykruiden en goot het resultaat over een in stukken gesneden braadworst.
Het bleek een gouden vondst. Bouwvakkers die hielpen bij de wederopbouw van Berlijn en geallieerde soldaten waren er dol op. Heuwer liet haar saus zelfs patenteren en maakte Berlijn daarmee officieel tot de bakermat van de curryworst.
Hamburg en het Ruhrgebied beweren overigens nog altijd dat zij eerder waren, maar die discussie laten we graag sudderen.
Curryworst is cult
In Duitsland is de curryworst een icoon, misschien nog wel meer dan de frikandel in Nederland. Toegegeven: qua uiterlijk en smaak verschillen de twee niet eens zoveel. Allebei bestaan ze uit een niet al te doorgrondelijke vleesmassa in een vette jas.
Toch is de curryworst meer dan een snelle hap. Het is een stukje volkscultuur, een vaste waarde in het straatbeeld en voor velen een bron van nostalgie. Herbert Grönemeyer, hier en daar omschreven als de Duitse Bruce Springsteen, wijdde er zelfs een lied aan: „Kommste vonne Schicht / wat schönret gibt et nich / als wie Currywurst.”
Een curryworst eet je staand aan een tafeltje, liefst laat op de avond. Zoals de overwerkte rechercheurs uit de onverwoestbare tv-krimi Tatort: de moord is opgelost, de wereld weer even in balans.
Met of zonder
‘Mit oder ohne?’ die vraag krijg je standaard als je in Berlijn een curryworst bestelt. En nee, het gaat niet over de saus! In de naoorlogse jaren was er een tekort aan varkensdarmen, waardoor de variant zonder darm populair werd.Tot op de dag van vandaag wordt de worst bij Konnopke's Imbiss, in het vroegere Oost-Berlijn, traditioneel zonder darm geserveerd, terwijl men bij Curry Baude in Wedding, ooit West-Berlijn, liever met darm eet.
Van ontbijt tot midnightsnack
Een curryworst kan altijd: ontbijt, tussen de middag, avondmaal, of midnightsnack. In Wedding schuiven de eerste nachtwerkers al om zes uur ’s ochtends aan, terwijl bij Curry 36 in Kreuzberg de laatste feestgangers dan pas richting huis wankelen. Op de weekmarkt aan de Kollwitzplatz en bij Bier's Kudamm 195 wordt de snack tot delicatesse verheven: daar nip je er een glaasje champagne bij. Hoe groot de verschillen ook zijn, de curryworst verenigt Berlijn.
Eet je geen vlees? Geen probleem: bij Curry 36 en Konnopke staat inmiddels ook een vegan curryworst op het menu.
ps. wil je tijdens jouw fietstocht met ons een van de bovenstaande curryworstkraampjes uitproberen? Laat het ons weten!
Niels
